Vergi, Maliye, Ekonomi, Sosyal Güvenlik, Ticaret Hukuku Hakkındaki Herşeyyeni e-konomi
08 Temmuz 2012
132OKUNMA

Kim neye para harcıyor? Ne kadar KDV ödüyor?

Vergialgi.net sitesince yapılan araştırma Türk Vergi Sistemindeki çarpıklığı tüm açıklığıyla ortaya çıkardı. Geçtiğimiz aylarda Türkiye İstatistik Kurumunca yayınlanan “2010 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması” mikro setinden hareketle gelir grupları itibariyle yapılan araştırmaya göre hanehalkının tüm harcamaları üzerindeki vergi yükü hesaplandı.

TÜİK tarafından yayınlanan verilere göre en alt gelir grubu 2010 yılında ortalama1.817.889 TL harcama yaparken en üst gelir grubu 6.281.569 TL harcama yaptı.

Parasal tutar itibariyle en yoksul kesim 150.038 TL KDV öderken en üst gelir grubu 582.127 TL KDV ödedi.

Buna göre en alt gelir grubunda yaşayan yani en yoksul aileler 2010 yılında yapmış oldukları harcamalar üzerinden %9 oranında Katma Değer Vergisi öderken en üst gelir grubunda yer alan aileler aynı dönemde %10,21 oranında KDV ödediler.

En fazla ödeme kira, elektrik, su, doğal gaz giderlerine

TÜİK 2010 yılı Hanehalkı Bütçe araştırmasından hareketle en düşükten en yükseği doğru 5 gelir grubunun harcama yapısı (Bkz. Aşağıdaki Tablo) ve bunun sonucunda kimin ne kadar harcama vergisi (dolaylı vergi) ödediğini tespit etmek için yaptığımız çalışmaya göre;

  • Aylık gelir 917 TL ve altında olan en düşük gelir grubundaki bir aile; sırasıyla (en çoktan en aza) gıda ve alkolsüz içecekler (%31,9) ile konut ve kira harcamaları (%31,9), ulaştırma (%7,5) ve alkollü içecek, sigara ve tütün mamullerine (%5,6) harcama yapmakta.

    Bu gelir grubunun gıda ve alkolsüz içeceklerdeki efektif KDV yükü %7,05, konut ve kira harcamalarında %5,5, ulaştırma harcamalarında %14,67, alkollü içecekler, sigara ve tütün mamullerinde %18’dir.
  • 917 TL ila 1.334 TL arasında aylık ortalama gelire sahip olan ikinci grup aile; en fazla konut ve kira için (%30,6) oranında harcama yaparken ikinci sırada (%26,8) oranında gıda ve alkolsüz içeceklere, üçüncü sırada ise (%10,3) ile ulaştırmaya para harcamakta.

    Bu gelir grubunun konut ve kira harcamalarında efektif KDV yükü %5,3, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki efektif KDV yükü %6,99, ulaştırma harcamalarında %13,5’dir.
  • 1.334 TL ila 1.844 TL arasında gelire sahip olan orta gelir düzeyindeki bir aile; %29,4 ile en fazla kontu ve kira harcaması yaparken ikinci sırada %24,1 ile gıda ve alkolsüz içecekler alanında %12,11 oranında ulaştırma alanında harcama yapmakta.

    Bu gelir grubunun konut ve kira harcamalarında efektif KDV yükü %5,38, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki efektif KDV yükü %9,73, ulaştırma harcamalarında %13,13’dür.
  • 1.944 TL ila 2.686 TL arasında aylık gelire sahip olan dördüncü gelir grubundaki bir aile; en fazla %26,6 ile konut ve kira harcaması daha sonra %21,2 ile gıda ve alkolsüz içecek harcaması ve üçüncü sırada da %16,1 ile ulaştırma harcaması yapmakta.

    Bu gelir grubunun konut ve kira harcamalarında efektif KDV yükü %5,58, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki efektif KDV yükü %7,11, ulaştırma harcamalarında %11,56’dır.
  • 2.686 TL üzerinde aylık gelire sahip olan üst düzey gelir grubundaki bir aile; diğer gelir gruplarında olduğu gibi en fazla harcamayı konut ve kira alanında yapmakta (%23,8) ancak oransal olarak daha küçük bir rakamı ifade etmektedir. İkinci olarak ulaştırma (%19,6) oranında üçüncü olarak da gıda ve alkolsüz içeceklere (%16,7) harcama yapmakta.

    Bu gelir grubunun konut ve kira harcamalarında efektif KDV yükü %5,37, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki efektif KDV yükü %7,30, ulaştırma harcamalarında %13,27’dır.



Dolaylı vergiler gelir dağılımındaki uçurumu daha da derinleştiriyor

En alt gelir grubundaki bir aile kira ve konut harcamaları için toplamda 564.816 TL harcama yaparken efektif olarak %5,53 KDV ödemekte, en üst gelir grubu ise yıllık toplam 1.460.843 TL harcama yapmakta ve %5,37 oranında KDV ödemekte. Bu da göstermektedir ki kira, elektrik, su, doğalgaz, katı ve sıvı yakıtlar için en düşük gelir grubu en yüksek gelir grubundan daha yüksek oranda KDV ödemektedir.