Vergi, Maliye, Ekonomi, Sosyal Güvenlik, Ticaret Hukuku Hakkındaki Herşeyyeni e-konomi
Mahfi EĞİLMEZ
20 Haziran 2015Mahfi EĞİLMEZ
225OKUNMA

Yabancı Sermaye On Kat Arttı Büyüme Düştü

2002 – 2014 dönemini karşılaştırırken çoğu kez geçmişten alınan örnekler kullanılıyor. Mesela deniyor ki “Cumhuriyet tarihi boyunca görülmemiş miktarda yabancı sermaye girişi oldu.” Doğrudur. Gerçekten de öyle. Yazının altındaki tablo 1950 yılından bu yana Türkiye’ye doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının yıllar itibariyle miktarını gösteriyor.

1950 – 2002 arasında Türkiye’ye doğrudan yabancı sermaye yatırımı girişi 15,1 milyar USD olmuş. Buna karşılık 2003 – 2014 arasında 148,2 milyar USD yabancı sermaye girmiş. Bu karşılaştırma, 2002 sonrasındaki 13 yılda, önceki 52 yılda gelenin on katına yakın yabancı sermaye yatırımının gelmiş olduğunu görüyoruz. Bu müthiş bir başarıya işaret ediyor. Bu başarının temel nedenlerinden birisi dünya konkonktüründe görülen çıkışın ve sermaye hareketlerinin serbest kalmasının 2000’li yıllarda gelişme yolundaki ülkelere doğru yarattığı büyük sermaye akımı artışı. Bu artışı aşağıdaki grafikten izlemek mümkün (Kaynak: Atish R. Ghosh, Mahvash Saeed Quereshi, ‘What Drives Surges in Capital Flows’, 26 January 2012, Vox CEPR’s Policy Portal.) 



Yabancı sermaye girişinde böylesine bir patlama yaşanmışken kuşkusuz aynı patlamanın büyümede de yaşanması gerekiyor. Yazının altındaki tablodaki son sütun, Türkiye’nin 1950’den bu yana büyümesini yıllar itibariyle gösteriyor. Tablodaki verilere göre toplam 15,1 milyar dolarlık yabancı sermaye girişinin yaşanmış olduğu 1950 – 2002 arasında Türkiye’nin ortalama büyüme oranı yüzde 5,1 olmuş. Buna karşılık toplam 148,2 milyar dolarlık doğrudan yabancı sermaye yatırımı girişinin yaşandığı 2003 - 2014 yılları arasında ortalama yıllık büyüme hızı yüzde 4,7 olmuş.

Şaşırtıcı bir sonuç karşımızda duruyor. Ekonomide yabancı sermayenin ülke ekonomisinin büyümesine pozitif katkı yapacağı anlatılır. Bu katkıyı doğrulayan tezler vardır. Ama Türkiye’ye bakınca tam tersi bir durumla karşılaşıyoruz. Doğrudan yabancı sermaye yatırımı girişi on kat arttığı halde büyüme oranı düşmüş. Ekonomi literatürüne olumsuz katkı sayılabilecek nitelikteki bu tuhaf durumun üç nedeni olabilir:

1) Yabancı sermaye verimsiz biçimde kullanılmış olabilir.

2) Büyümede beceriksizlik söz konusu olmuş olabilir.

3) Yabancı sermaye verimsiz kullanıldığı gibi büyümede de beceriksizlik yaşanmış olabilir.

Sanki üçüncü şık doğruymuş gibi duruyor.

Doğrudan yabancı sermaye yatırımı girişindeki bu büyük artışın büyümeye niçin pozitif katkı sağlamadığı konusunda ipuçları

1) Türkiye'ye 2003'den itibaren gelen yabancı sermayenin önemli bölümü yeni yatırımdan çok mevcut tesisleri ve şirketleri (özelleştirmeler veya özel kesimin satışı nedeniyle) satın almak için geldi. Dolayısıyla yeni üretim kapasitesi yaratmadı, büyümeye katkıda bulunmadı.

2) Bir bölümü ise inşaat sektörüne yatırım için geldi ve bir defalık büyüme katkısı yarattı.

İşin tehlikesi: Bu gelen yabancı sermaye şimdilerde kâr transferlerine hız vermeye başladı. Yani büyümeye katkı yapmayıp sadece cari açığın finansmanına katkı sağlayan yabancı sermaye bundan böyle zaten finansman sıkıntısı çektiğimiz cari açığa ek finansman sorunu yaratmaya aşlayacak.

Yazının eki tablo:
1950 – 2014 Yılları Arasında
Türkiye’ye Doğrudan Yabancı Sermaye (DYS) Girişleri ve Büyüme Oranları

YıllarDYS (Milyon USD)Büyüme (%)
195029,4
1951712,8
19521011,9
1953811,2
19548-3
195537,9
195623,2
1957177,8
1958134,5
195974
1960243,4
1961342
1962366,2
1963219
1964254
1965223,1
19663012
1967174,2
1968136,7
1969245,4
1970585,8
19714510
1972437,4
1973795,4
1974887,4
19751148
1976107,9
1977273,9
1978342,9
197975-0,4
198018-2,8
1981954,8
1982553,1
1983464,2
19841137,1
1985994,3
19861256,8
19871069
19883541,5
19896631,6
1990849,4
19918100,4
19928446,4
19936367,9
1994608-6,1
19958858
19967227,1
19978058
19989403,8
1999783-3,4
20009826,8
20013.352-5,7
20021.0826,2
20031.7025,3
20042.7859,4
200510.0318,4
200620.1856,9
200722.0474,7
200819.8510,7
20098.585-4,8
20109.0999
201116.1768
201213.2822
201312.4574,2
201412.5392,9

Kaynaklar: TÜİK, TCMB ve Özelleştirme İdaresi başkanlığı verileri.
(Kaynak: mahfiegilmez.com)

Yorumlarınızı Bize Yazınız

Soru Sor