Vergi, Maliye, Ekonomi, Sosyal Güvenlik, Ticaret Hukuku Hakkındaki Herşeyyeni e-konomi

Vergi

Dr. Mustafa ALPASLAN
18 Kasım 2019Dr. Mustafa ALPASLAN
577OKUNMA

Müstahsil Makbuzu Düzenlemesi İle İlgili Bilinmesi Gerekli Püf Noktalar

1- Müstahsil makbuzu nedir?

Bilindiği üzere, müstahsil makbuzu; 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 235 inci maddesinde aşağıdaki şekilde hükme bağlanmıştır.  Tarımsal  ve  hayvansal  ürünlerin  satın  alınmasında  fatura  yerine  geçen  ticari  bir  vesika  olarak  düzenlenmektedir.

“Birinci  ve  ikinci  sınıf  tüccarlar  ile  kazancı  basit  usulde  tespit  edilenler  ve defter  tutmak  mecburiyetinde  olan  çiftçiler, gerçek  usulde vergiye tabi olmayan  çiftçilerden  satın  aldıkları  malların  bedelini  ödedikleri  sırada  iki nüsha  müstahsil  makbuz  tanzim  etmeye  ve  bunlardan  birini  imzalayarak  satıcı  çiftçiye  vermeye  ve  diğerlerini  ona  imzalatarak  almaya  mecburdurlar."

Müstahsil makbuzu, çiftçiye malın teslimi sırasında düzenlenerek  verilecektir

Müstahsil  makbuzları,  fatura  ve fatura  yerine  geçen  vesikalar  gibi  noterden tasdik  ettirilerek  veya  anlaşmalı  matbaalarca  bastırılarak  kullanılabilmektedir.

2-Müstahsil makbuzu ile satın alınan ürünlerin durumu

Gelir  Vergisi   Kanunu’nun 94. maddesinin 11. bendine  göre,  Çiftçilerden satın  alınan  zirai  mahsuller  ve  hizmetler  için  yapılan  ödemelerden;

a-Hayvanlar  Ve  Bunların  Mahsulleri  İle  Kara  Ve  Su  Avcılığı  Mahsulleri İçin,

  • Ticaret Borsalarında Tescil Ettirilerek Satın Alınanlar İçin  %1
  • Ticaret Borsalarına Kayıtlı Olmayanlar  İçin  %2

 Zirai Mahsuller İçin,

  • Ticaret Borsalarında Tescil Ettirilerek Satın Alınanlar İçin  %2
  • Ticaret Borsalarına Kayıtlı Olmayanlar  İçin  %4

nisbetlerinde  Vergi  Sorumlulularınca  Tevkifat (Stopaj) Kesintisi Yapılacaktır.

b-Ticaret Borsalarına Tescil  Edilen ve Tevkifata Tabi Olan Ürünler Nelerdir?

  1. Hububat
  2. Bakliyat
  3. Yağlı Tohumlar
  4. Hayvani Yağlar (Süt Yağları Ve Diğer Hayvani Yağlar)
  5. Çeşitli Gıda Maddeleri (Bitkisel Ve Hayvansal Gıda Maddeleri)
  6. Kuru Ve Yaş Meyveler ve sebzeler
  7. Meyve Çekirdekleri
  8. Orman ürünleri
  9. ekstil Hammaddeleri
  10. Canlı Hayvanlar: Kasaplık Büyükbaş, Kasaplık  Küçükbaş ve Kümes  Hayvanları, Damızlık  Civciv ve Diğer  Canlı Hayvanlar.
  11. Ham Deriler:  Büyükbaş-Küçükbaş  Hayvan Derileri  (Ham Ve Salamura), Diğer Hayvan  Derileri (Ham Ve Salamura), Av  Derileri (Ham Ve Salamura).
  12. Çeşitli madde ve malzemeler

    Yukarıda yazılı malların çiftçiden alınması halinde müstahsil makbuzu düzenlenerek Ticaret Borsasına kayıt ve tescil ettirilecektir. Ayrıca  alış  bedelleri üzerinden  vergi  tevkifatı  yapılır. ayrıntıları Gelir Vergisi Kanunu’nun 185 no’lu Genel Tebliğ’inde açıklanmıştır. Ancak, yukarıda yazılı maddelerin bazıları tevkifata tabi değildir.

3- Zirai stopaja tabi olmayan ürünler nelerdir?

Hububat Mamülleri: Arpa Kırması, Buğday Kepeği, Buğday Unu, Bulgur, İrmik, Makarna, Nişasta, Razmol, Çeltik Kepeği, Bonkolite.
Yağlı Tohumlar: Pamuk Çekirdeği-Çiğit
Küspe ve Prina: Küspe Ve Pirina.
Nebati Yağlar: Araşit-Yer Fıstığı Yağı, Ayçiçeği Yağı, Bezir Yağı, Fındık Yağı, Defne Yaprağı Yağı, Haşhaş Yağı, Kakao Yağı, Keten Meziri, Keten Yağı, Kolza-Rapitsa Yağı, Mısırözü Yağı, Nebati Margarinler, Palm Yağı, Pamuk Yağı, Pirina Yağı, Soya Yağı, Susam Yağı, Tütün Yağı, Zeytin Yağı.
Hayvani Yağlar: Kaşar Yağı, Krema Ve Sade Yağ, Tereyağ.
Çeşitli Gıda Maddeleri: Glikoz, Konserve, Pekmez-Ağda, Tahin, Turşu Kavurma, Pastırma, Peynir (Beyaz, Tulum, Kaşar, Lor Ve Çökelek), Kaşkaval Peyniri, Salam, Sucuk, Süt Tozu.
Kuru ve Yaş Meyveler: Leblebi.
Orman Mahsulleri: Kereste-Tomruk.
Tekstil Hammaddeleri: Bükümlü İpek, İpek, Lif Dönüntüsü, Linter, Pamuk İpliği, Üstübü, Viskon Elyafı, Viskon İpliği
Çeşitli Maddeler: Dekstrin, Kazein, Sabun.
5590 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları,Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Deniz Ticaret Odaları Kanunun 50 inci maddesinin ikinci fikrasında, “Borsa kotasyonuna dahil olmamakla beraber yeterli arz ve talebi bulunan, misli nitelikteki tarımsal ürünler, alıcı veya satıcının talebine bağlı olarak borsaya tescil ettirilebilir.” hükmü bulunmaktadır.
Borsa da tesçile tabi olmayan zirai ürünler (İşlenmiş olanlar dahil) istenilmesi halinde alım-satım işlemleri borsadan tescil edilmesi mümkündür.

4-Zirai faaliyet kapsamında ödenen hizmet bedellerinin belgelendirilmesi yöntemi

193 sayılı Gelir  Vergisi  Kanununun 94 Üncü  Maddesinin 11 Numaralı  Bendine 4108 Sayılı Kanunla  Eklenen (C) Alt Bendi İle Zirai Faaliyet Kapsamında  İfa  Edilen Hizmetler İçin  Müstahsil  Makbuzu Yerine Gider Pusulası  Düzenlenecektir.
Çiftçilerin  Zirai  İşletmeleri  İle  Tarımsal Alet Ve Makinelerini Kiraya Vermeleri Veya Bunları El Emekleri  İle  Birleştirmek  Suretiyle  Yaptıkları  Hizmetler, Zirai Faaliyet  Kapsamında  İfa  Edilen  Hizmet  Olarak  Kabul  Edilmektedir.
Zirai Faaliyet Kapsamında İfa Edilen Hizmetler İçin Müstahsil Makbuzu Değil, Gider Pusulası  Düzenlemesi  gerekmektedir.

5-Müstahsil makbuzunda Bağ-Kur primlerinde kesinti yapılması ve istisnaları nelerdir?

2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına  Çalışanlar Sosyal  Sigortalar Kanununa tabi  çiftçilerden  ve  diğer  tarımsal  faaliyet sahiplerinden satın  aldıkları  ürün  bedellerinden, bunların  Bağ-Kur prim borçlarına mahsuben %1 oranında  tevkifat  yaparak  düzenledikleri  belgelerde  göstermek  ve tevkif  ettikleri  tutarları  Bağ-Kur hesaplarına intikal ettirmek mecburiyetindedirler.

6- 2926 sayılı Kanun kapsamına giren ve prim borcu bulunmayan veya   prim borçları yapılandırılan çiftçilerin durumu nedir?

Tarımda  Kendi  Adına  ve Hesabına  Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamına  giren  çitçilerden, prim borcu bulunmayanlar ile prim borcu bulunmasına rağmen bu borçlarını ödeyen veya taksitler halinde ödeme taahhüdünde  bulunanlara, talepleri  halinde, Bağ-Kur  il  müdürlüklerince  bir  yıl süre  ile  geçerli  olacak  “Tevkifat Muafiyet Belgesi” verilecektir ., Söz konusu çitçilerin bu belgelerin birer örneklerini kimlik belgeleri ile birlikte alıcılara göstermeleri  halinde, kendilerinden  herhangi  bir zirai stopaj yapılmayacaktır.

7-Sigortalı  sayılmayan Kanun kapsamına girmeyenlerin durumu nedir?

T.C Emekli  Sandığı’na, Sosyal  Güvenik Kurumu’na (506 Sayılı Kanunun Geçici  20 nci Maddesine İstinaden Kurulan Diğer Emekli Sandıkları Dahil) ve 1479 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu Hükümleri Uyarınca  Bağ-Kur’a  Prim veya Emeklilik  Keseneği Ödemekte  Olanlar, Yukarıda  Belirtilen  Kuruluşlardan  Malüllük  Veya  Yaşlılık Aylığı İle Daimi  Tam İş  Göremezlik  Geliri Almakta  Olanlar veya  Aylık veya Gelir Bağlanması İçin  Talepte  Bulunanlar Sigortalı Sayılmamaktadırlar. Başka  Bir İfadeyle, Tarımda Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar  Kanununa  Göre  Sigortalı  Sayılmazlar.

Sigortalı  sayılmayan  çiftçilerden  ürün  satın  alınmaları  halinde  %1 Bağ-Kur primi  stopaj yapılmayacaktır.  Ancak, Bağ-Kur  primi  tevkifatının yapılmaması için çiftçilerin  kimlik belgeleri ile birlikte  bunların tabi  oldukları  sosyal güvenlik kuruluşundan  aldıkları  belgeleri  ibraz  etmeleri  gerekmektedir.

Yorumlarınızı Bize Yazınız

Soru Sor