Vergi, Maliye, Ekonomi, Sosyal Güvenlik, Ticaret Hukuku Hakkındaki Herşeyyeni e-konomi
Nazmi KARYAĞDI
16 Aralık 2013Nazmi KARYAĞDI
70OKUNMA

Medya, Yayınlarıyla Vergi Mükelleflerini Nasıl Etkiler?

Vergi mükelleflerinin kazançlarını doğru beyan etmesi ve vergilerini zamanında ödemesi yani teknik tabiriyle “gönüllü uyumun” sağlanması İdare ile vergi mükellefi arasında “güven” unsurunun tesis edilmesiyle doğrudan ilgili.

Literatüre göre vergiye gönüllü uyumu sağlayan iki unsur var:

  • Vergi idaresine olan güven (Örneğin vergi idaresinin adil olup olmadığı, şeffaflığı, süreçlerin kolay ve açık olup olmadığı)
  • Vergi idaresinin algılanan gücü (İncelenme olasılığı, incelendiği zaman ceza alma olasılığı ve cezanın şiddeti).

Medyada vergi ve vergi idaresi ile ilgili olarak yer alan köşe yazıları, haberler ve yorumlar vergi mükelleflerini ve onların vergiye bakışını ne şekilde etkiler? Gönüllü uyumu tesis etmek için güven artırıcı yaklaşımları gerçekleştirme iddiasında olan idarelerin işi medyada yazılıp çizilenler sayesinde kolaylaşmakta mıdır yoksa zorlaşmakta mıdır?

İşte bu sorulan cevabını ülkelerinde araştıran Viyana Üniversitesi’nden (Avusturya) Matthias Kasper, Christoph Kogler ve Erich Kirchler 487 çalışan ile Viyana’da yaptıkları araştırmada şu sonuçlara ulaşmışlar:

  • Medya yayınlarıyla, vergi mükelleflerinde vergi idaresine olan güveni ya da vergi idaresinin algılanan gücünü manipüle edebilir (tahrif edebilir),
  • Medya yayınları yoluyla vergi mükelleflerinin dürüstçe vergi ödeme niyetlerini doğrudan etkiler,
  • Vergi suçlarının takip edildiği ve şiddetle cezalandırıldığı haberler vergi mükelleflerinde dürüstçe beyanda bulunmaya katkıda bulunuyor,
  • Mevzuatın açıklığı, vergi idaresinin hizmet odaklı olması, hükümetin itibarı devlete ve onun temsilcilerine olan güveni artırmakta,
  • İdareye olan güvenin ve idarenin gücü hakkındaki algının yüksek düzeyde olması durumunda vergiye gönüllü uyum artmaktadır.

Araştırmada yüksek ya da düşük düzeyde güven olgusunun ve güçlü ya da zayıf algılanan idarenin özellikleri şu şekilde belirlenmiş:

GÜVEN SEVİYESİ YÜKSEK VERGİ İDARESİGÜVEN SEVİYESİ DÜŞÜK GELİR İDARESİ
Yüksek düzeyde şeffaf ve adilDüşük seviyede yasal belirlilik
Yüksek seviyede güvenilirHukuki alanda şeffaflığın olmaması
Hizmet odaklıDaha az hizmet odaklı
DestekleyiciVergi gelirlerini etkin ve şeffaf bir şekilde harcamayan
Vergi gelirlerini etkin ve şeffaf bir şekilde harcayan 

 

GÜÇLÜ ALGILANAN VERGİ İDARESİZAYIF ALGILANAN VERGİ İDARESİ
EtkinEtkin olmayan
Vergi kaçakçılarını etkin bir şekilde takip eden ve şiddetle cezalandıranVergi kaçakçılarının tespitinde ve cezalandırılmasında zayıf olan


Özetle araştırmadan çıkan sonuç şu: Köşe yazarları, muhabirler ve genel yayın yönetmenleri yazdıkları ve aktardıklarıyla mükelleflerin vergi ödeme niyetlerini oldukça ciddi bir şekilde etkilemektedirler.

Bize göre;
Vergi idarelerine düşen görev; mükelleflerde güven duygusu yaratmaları ve güçlü bir idare olgusunu oluşturmalarıdır.

Medyanın görevi ise bu duruma objektif bir şekilde ayna tutmak olmalıdır. Elbette ki bu ayna lunaparktaki aynalar gibi bir şeyi olduğundan fazla büyüten veya küçülten veyahut ta şeklini bozan değil olduğu gibi birebir yansıtan bir ayna olmalıdır…